Суды үнемдеу мәселесі экологтардың шағын тобына арналған тақырып болудан бұрыннан қалды. Тұщы су тапшылығы, халықтың өсуі, су сапасының нашарлауы және климаттың өзгеруі суды стратегиялық маңызды ресурсқа айналдырады.Қазақстан үшін бұл тақырыптың маңызы жоғары: жерүсті су ресурстары шектеулі және біркелкі бөлінбеген, тасымалдау және пайдалану кезінде елеулі шығындар тіркеледі.
Суды ұқыпты пайдалану – экология мен болашақ ұрпаққа қамқорлық қана емес. Сонымен қатар коммуналдық төлемдерді тікелей азайтуға және отбасы бюджетін ақылмен басқаруға мүмкіндік береді.
СУДЫ ҮНЕМДЕУ =АҚШАНЫ ҮНЕМДЕУ
Біз үнемдеген әрбір литр су тек экологияға үлес қосып қана қоймай, отбасының нақты ақшасын үнемдейді. Тұтыну азаяды, бұл коммуналдық төлемдердің төмендеуіне әкеледі. Су есептегіштері бар үйлерде суды тұтынудың 10-20% қысқаруы соңғы есепшотта айтарлықтай көрінеді.
Әсіресе ең көп шығын келтіретіні – байқалмайтын ағындар. Қарапайым ағып тұрған кран немесе ақаулы дәретхана суы айына жүздеген литрге дейін кетіріп, оларды тұрақты, жоспарланбаған төлемдерге айналдырады.
Суды ұтымды пайдалану тек теориялық экологиялық мәселе емес, практикалық қаржылық құрал. Суды тұтынуды бақылай отырып, отбасылар бюджетін тиімдірек басқара алады, аз жұмсайды және ай сайын айтарлықтай үнемдейді.
ҮЙДЕ СУ ҮНЕМДЕУ ШЕШІМДЕРІ: ПРАКТИКАЛЫҚ ҚАДАМДАР
Үйде суды үнемді пайдалану технологиялар мен саналы әдеттердің үйлесіміне негізделуі тиіс. Міне, әркімге қолжетімді ең тиімді әдістер:
1. Ваннаның орнына душ қабылдау
Душқа арналған судың орташа шығыны минутына 8-9 литрді құрайды. Бір ваннаға 170-240 литр жұмсалады. Күнделікті ваннадан душқа ауысу суды тұтынуды азайтады.
2. Аз ағынды крандар және аэраторлар
Бір тұтқалы крандар ағынды және температураны тезірек реттеп, кранның жұмыс уақытын қысқартады және минутына 10 литрге дейін үнемдейді. Ағынды ұсақ тамшыларға бөлетін қопсытқыштар аз суды пайдалану кезінде жайлылықты сақтауға мүмкіндік береді.
3. Қос жуғышты дәретханалар
Екі режимді жуу жүйелері қажет болған жағдайда ғана толық көлемді суды пайдалануға мүмкіндік береді. Нәтижесінде дәретханаға жұмсалатын су көлемі 60–67 % дейін азаяды, бұл әсіресе ай сайынғы есептегіш бойынша төлемде айқын көрінеді.
4. Тұрмыстық техникаларды дұрыс қолдану
Ыдыс және кір жуғыш машиналары қолмен жуудан әлдеқайда үнемді, бірақ бұл артықшылық олар тек толық жүктелген кезде байқалады. Толық жүктеме – іске қосу санын азайтып, су мен электр энергиясын үнемдеуге мүмкіндік береді.
5. Жауын суын жинау және тиімді суару
Жаңбыр суын бақшаны, көгалды немесе тұрмыстық қажеттіліктерді суаруға пайдалану — су құбырынан келетін судың шығынын азайтып, соған сай коммуналдық төлемдерді төмендетуге мүмкіндік береді.
6. Су жүйесіндегі ақауларды бақылау — қарапайым, бірақ негізгі қадам.
Жөнделген крандар, тығыздалған қосылыстар және уақтылы қызмет көрсетілген сантехникалық торап — жылдар бойы байқалмай жиналатын судың тұрақты шығындарының алдын алатын қорғаныс. Мұндай ұсақ-түйек деп саналатын ақаулар бір айда не бір жылда елеулі қаражатқа айналады.
7. Күнделікті асүйде және гигиеналық әрекеттер кезінде суды саналы пайдалану
* тіс тазалау немесе қырыну кезінде кранды ашық қалдырмау;
* ыдысты суды ағызып қойып жумай, алдын ала суға салып қою;
* көкөніс пен жемістерді ағынды судың астында емес, бөлек ыдыста жуу.
Бұл әдеттер тез қалыптасады, ал олардың экономикалық тиімділігі әр айдың төлемақысында сезіледі.
ЭКОЛОГИЯ, ЭНЕРГИЯ ЖӘНЕ АҚША – БІР ТІЗБЕК
Суды үнемдеу автоматты түрде қуат тұтынуды азайтуға әкелетінін түсіну маңызды. Суды өндіруге, тасымалдауға, жылытуға және тазартуға электр энергиясының айтарлықтай мөлшері жұмсалады.
Суды үнемді тұтыну арқылы:
• сумен жабдықтау және тазарту жүйелеріне жүктемені азайтамыз;
* энергия тұтынуды азайту арқылы CO₂ шығарындыларын азайтамыз;
* біз өзіміздің коммуналдық шығындарымызды оңалтамыз.
Осылайша, үйде суды ұтымды пайдалану бір уақытта үш мәселені шешеді:
* табиғи ресурстарды қорғайды;
* инфрақұрылымға түсетін жүктемені азайтады;
* отбасының материалдық жағдайын жақсартады.
Әрбір жөнделген кран, орнатылған есептегіш және суды үнемдеуге үйренген әдет – бұл тек экожүйені сақтау емес, сонымен қатар отбасының бюджетін тұрақтандыруға да қосылған үлес.
Су – денсаулыққа, экономикаға, өмір сапасына және балаларымыздың болашағына тікелей әсер ететін сирек ресурстардың бірі. Сондықтан күнделікті өмірде суды үнемді пайдалану ерекшелік емес, қалыпты дағдылардың бірі болуы керек.
Қонаев қаласының «Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық және тұрғын үй инспекциясы бөлімі» мемлекеттік мекемесінің тапсырысы бойынша әзірленді.