Балалар тез өседі. Кеше ғана балабақшаға барған бүлдіршін бүгін алғаш рет мектеп партасына отырады. Кез келген баланың өмірінде ересектердің рөлі ерекше: ата-аналар оларды қорғап, өмірдің жаңа кезеңіне бейімделуге көмектеседі.
Бұл кезеңде педагогтер де баланың өмірінде маңызды тұлғаға айналады. Бастауыш сыныптағы сынып жетекшісі оқушыларды оқытып қана қоймай, тәрбиелеуге және олардың қауіпсіздігін қамтамасыз етуге жауапты болады.
Алайда кейде мұғалім мен оқушы арасындағы қарым-қатынас сәтсіз қалыптасып, түрлі келіспеушіліктер туындауы мүмкін. Мұндай жағдайда қарапайым жанжал мен қысымды ажырата білу маңызды. Түсініспеушілік көпшілікте кездеседі және қанша жағымсыз болса да, әдетте қысқа уақыт ішінде шешіледі. Ал педагогикалық қысым жүйелі түрде қайталанып, белгілі бір оқушыға бағытталған ұзақ мерзімді қорқытумен сипатталады. Мұндай жағдайда оқушыға қатысты алдын ала қалыптасқан теріс көзқарас байқалып, көпшілік алдында мазақ ету, кемсіту, оқу бағасын негізсіз төмендету және тұрақты сын айту сияқты әрекеттер орын алады.
Мәселені дер кезінде қалай байқауға болады? Алғашқы белгілердің бірі — баланың мектепке баруға құлықсыз болуы. Егер бала таңертең жиі жылап, мектепке бармаудың түрлі сылтауын іздесе, ата-аналар бұл жағдайға ерекше назар аударуы тиіс. Әсіресе ол мұндай мінез-құлықтың себептері туралы әңгімеден қашқақтаса.
Тағы бір көрсеткіш — белгілі бір пән бойынша үлгерімнің күрт төмендеуі. Егер бала жалпы оқу бағдарламасын жақсы меңгеріп жүріп, тек бір пәннен ғана тұрақты түрде төмен баға алса, мәселе мұғаліммен қарым-қатынаста болуы мүмкін.
Сонымен қатар баланың ата-анасымен мектептегі өмірі туралы сөйлесуден бас тартуы да алаңдатарлық белгі. Оқушылар уақытының көп бөлігін мектепте өткізетіндіктен, бұл тақырыпта әңгімелесуден қашқақтау күмән тудырады. Мұндай тұйықтық көбіне ішкі күйзелістің белгісі болуы ықтимал. Кей жағдайларда нақты бір педагогтен қорқу сезімі де пайда болады.
Педагогикалық қысымның салдары өте ауыр болуы ықтимал: мазасыздық, үлгерімнің төмендеуі, психологиялық дағдарыс және агрессия сияқты мәселелер туындауы мүмкін.
Баланың психологиялық жағдайына қосымша қауіп төндіретін тағы бір жағдай — сыныптағы басқа оқушылардың мұғалімнің мінез-құлқын қайталап, «жақтырмайтын» оқушыға сол көзқарасты көрсетуі.
Егер балаңыз мектепте педагогикалық қысымға тап болса, әрекет етудің белгілі бір алгоритмі бар. Ең алдымен мектеп әкімшілігіне жүгіну қажет және оны жазбаша түрде рәсімдеген жөн. Сондай-ақ психологиялық қолдау көрсететін арнайы ұйымдар мен орталықтарға жүгінуге болады — олар моральдық немесе құқықтық көмек ұсынады. Қайда жүгінуді білмесеңіз, 111 нөміріне хабарласуға болады. Бұл — сенім телефоны.
Ата-ананың басты міндеттерінің бірі — баланың жанынан табылып, оны қорғау. Оның өміріне қызығушылық танытып, жетістіктері мен қиындықтары туралы сұрап, сенімді дос бола білсеңіз, ешқандай қысым, соның ішінде педагогикалық қысым да, баланың амандығы мен болашағына қауіп төндірмейді.