Құмар ойын бизнесінің жарнамасына қатысты мәселелер кәсіпкерлер мен мемлекеттік органдар арасында ара-тұра пікірталас туғызады. Қолданыстағы заңнамаға жүргізілген талдау көрсеткендей, мұндай келіспеушіліктердің басым бөлігі құқықтық реттеудің жоқтығынан емес, заңның жекелеген нормаларын әртүрлі түсіндіруден туындайды.
Соның салдарынан кәсіпкерлер лицензияланған заңды казинолардың жарнамасын орналастырудан бас тарту жағдайларына тап болады. Алайда қолданыстағы заңнамада мұндай жарнамаға тікелей тыйым салынбаған.
КАЗИНО — ИНТЕРНЕТ-КАЗИНО ЕМЕС
INFO MONITORING редакциясы бұған дейін құмар ойын бизнесінің түрлері арасындағы айырмашылықтарды жан-жақты түсіндірген болатын.
Заңды казино — Қазақстан Республикасының арнайы белгіленген ойын аймақтарында ғана жұмыс істейтін, ойын үстелдері, рулетка, ойын автоматтары және өзге де ойын жабдықтарын пайдаланатын лицензияланған ойын мекемесі.
Интернет-казино (онлайн-казино) — интернет арқылы қашықтан құмар ойындарға қатысуға мүмкіндік беретін сайт, мобильді қосымша немесе өзге де интернет-платформа.
Бұл – құқықтық мәртебесі әртүрлі екі бөлек қызмет түрі. Заңды казино мен интернет-казиноның ара-жігі Қазақстан Республикасының «Ойын бизнесі туралы» заңында нақты көрсетілген.
Заңның 6-бабының 1-тармағына сәйкес, Қазақстанда ойын бизнесі саласындағы қызметтің мынадай түрлері көзделген:
* казино;
* ойын автоматтары залы;
* букмекерлік кеңсе;
* тотализатор.
Сонымен қатар, осы баптың 2-тармағына сәйкес:
* электрондық казино қызметіне;
* интернет-казино қызметіне;
* заңда көзделмеген өзге де ойын бизнесі түрлеріне тыйым салынады.
Осылайша, заң шығарушы лицензияланған заңды казино мен интернет-казиноны нақты ажыратып, олардың құқықтық мәртебесін бөлек белгілеген. Қазақстанда интернет-казино қызметіне тыйым салынған болса, лицензияланған казинолардың қызметіне заңмен тікелей рұқсат берілген.
Сондықтан интернет-казиноға қатысты құқықтық нормалар заңда арнайы көзделмесе, лицензияланған казиноларда автоматты түрде қолданылмайды.
«ЖАРНАМА ТУРАЛЫ» ЗАҢ НЕГЕ ШЫН МӘНІНДЕ ТЫЙЫМ САЛАДЫ?
«Ойын бизнесі туралы» заңда бекітілген қағидат «Жарнама туралы» заңда да көрініс тапқан.
Атап айтқанда, «Жарнама туралы» заңның 6-бабының 5-1-тармағында:
«Электрондық казино мен интернет-казиноның жарнамасына тыйым салынады» деп нақты көрсетілген.
Яғни Қазақстанда интернет-казино мен электрондық казино қызметіне тыйым салынғандықтан, олардың жарнамасына да тыйым салынған.
Сонымен бірге, «Жарнама туралы» заңның 6-бабында лицензияланған казинолардың жарнамасына тікелей тыйым көзделмеген.
Сондай-ақ заңның жекелеген тауарлар мен қызметтердің жарнамасына қойылатын талаптарды айқындайтын 13-бабы да назар аударуға тұрарлық.
Бұл бапта букмекерлік кеңселер мен тотализаторлардың жарнамасын тарату тәртібі, шарттары және оған қойылатын шектеулер егжей-тегжейлі реттелген. Алайда лицензияланған заңды казинолардың жарнамасына тікелей тыйым салатын норма мұнда да жоқ.
Демек, заң шығарушы интернет-казино, электрондық казино, букмекерлік кеңселер мен тотализаторлардың жарнамасын жеке реттегенімен, дәл осындай шектеулерді лицензияланған казиноларға қолданбаған.
НЕГЕ ТӘЖІРИБЕДЕ ҚИЫНДЫҚТАР ТУЫНДАЙДЫ?
Заңнамада ойын бизнесі түрлері нақты ажыратылғанына қарамастан, тәжірибеде интернет-казино мен букмекерлік кеңселерге қатысты енгізілген шектеулер кей жағдайда лицензияланған казиноларда да қате қолданылып жатады. Соның салдарынан сыртқы жарнаманы орналастыруға ойын бизнесінің басқа түрлеріне қатысты нормаларға сүйене отырып, рұқсат берілмейді.
Нарық қатысушыларының мәліметінше, лицензияланған казинолардың сыртқы жарнамасының сирек кездесуі де осы жағдаймен байланысты болуы мүмкін. Өйткені заңда мұндай жарнамаға тікелей тыйым жоқ.
«Ойын бизнесі туралы» заң казино, ойын автоматтары залдары, букмекерлік кеңселер мен тотализаторларды ойын бизнесінің дербес түрлері ретінде айқындап, интернет-казино мен электрондық казино қызметіне тыйым салады. Осындай тәсіл «Жарнама туралы» заңда да сақталған. Онда ойын бизнесінің әрбір түріне қатысты жеке талаптар белгіленген.
Сондықтан жарнаманы орналастыру мәселелері қаралған кезде «ойын бизнесі» деген жалпы ұғымға емес, қызметтің нақты түрін реттейтін заң нормаларына сүйену қажет.
Мәселе құқықтық реттеудің жоқтығында емес, оны қолдану тәжірибесінде. Бір ойын бизнесі түріне арналған шектеулерді екіншісіне негізсіз қолдану заң талаптарына сай жұмыс істейтін кәсіпкерлерге кедергі келтіреді.
Егер заң шығарушы құмар ойындардың түрлерін нақты анықтап, олардың әрқайсысы үшін тәуелсіз ережелер белгілесе, онда лауазымды адамдар да осындай тәсілді қолдануы керек. Заң жеке нормаларды кеңейтілген түсіндіру негізінде емес, оның мазмұнына сәйкес орындалуы керек.